Tiến độ công trình dự án

Công nghệ xây dựng những khu nhà tập thể kèm công trình công cộng (trường học, bệnh viện, nhà văn hóa…) được du nhập từ Liên Xô (cũ) và sau đó ảnh hưởng phong cách của Trung Quốc, Bắc Triều Tiên. Những khu đô thị cao cấp hiện nay vẫn theo mô hình này.

TS Đinh Hồng Hải cho hay, khu tập thể Bách khoa khi mới xây dựng thì những căn hộ cao nhất dành cho các giáo sư, nhà cấp 4 chỉ dành cho người lao động chân tay.

Theo ông Thế, trước Đổi Mới, nhà tập thể đồng nghĩa với nơi ở lý tưởng, văn minh, quy củ, sáng sủa, sạch sẽ… Sau mốc 1986, quá tải cư dân khiến người ta phải bung ra cơi nới, trong khi không còn chế độ bao cấp chỗ ở, khiến các khu tập thể trở nên dị biệt, lạc hậu. 

Tiến độ phối cảnh dự án

Cả hai tác giả đều từng ở tập thể. Sau khi mở đường, khu nhà của Nguyễn Thế Sơn chòi ra mặt đường. Các căn hộ tầng một trở thành các điểm kinh doanh, chủ yếu là quán nhậu. Tiếng ồn, khói và mùi hành hạ các cư dân tầng trên. Được biết có trường hợp người già đột quỵ cũng một phần do suốt ngày phải đóng kín cửa để tránh khói bụi từ tầng dưới bốc lên.

Trước những hệ lụy do nhà tập thể (biến dạng) gây ra, việc phá bỏ chúng tưởng chừng chỉ là vấn đề thời gian. Đã có những khu nhà 5 tầng ở Kim Liên, Giảng Võ biến mất, thay vào các tòa nhà cao hơn tới mấy lần, dáng vẻ sành điệu hơn.

Tuy nhiên, Emmanuel Cerise coi việc xây mới này là bài học đáng tiếc về quy hoạch: “Các khu nhà xây mới này thiếu không gian, thiếu cửa sổ. Do mật độ xây dựng cao hơn trước nên những con đường nội bộ trở nên chật hẹp.

Tôi đánh giá đây là sự bần cùng hóa về chất lượng kiến trúc, kém hơn hẳn so với các khu tập thể nguyên bản của những thập kỷ trước”. Ông cũng nhấn mạnh, các khu tập thể còn tồn tại đến ngày nay là một loại “di sản sống không được xếp hạng” và đề xuất nên biến một số khu thành bảo tàng.

Lưu ý cơi nới nhà tập thể là “đặc sản” riêng có của Hà Nội. Trongkhi ở TPHCM, mô hình tương tự là các “cư xá” không có hiện tượng này. Rõ ràng tập thể Hà Nội là bằng chứng phản ánh tinh thần sáng tạo, khả năng thích nghi của nhiều thế hệ cư dân gắn bó với nơi đây.